အဓိကကွာခြားချက်မှာ ရင့်ကျက်မှုအဆင့် ဖြစ်သည်- 5G သည် စံသတ်မှတ်ပြီး ဖြစ်ပြီး ဖြန့်ကျက်အသုံးပြုနေပြီဖြစ်သည်၊ 6G မှာမူ IMT-2030 နှင့် 3GPP လုပ်ငန်းစဉ်များမှတစ်ဆင့် သတ်မှတ်နေဆဲဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် စွမ်းဆောင်ရည်နှိုင်းယှဉ်မှုများသည် တူညီသောရင့်ကျက်မှုရှိသည့် ထုတ်ကုန်နှစ်ခုကို နှိုင်းယှဉ်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ တိုင်းတာပြီးသော 5G စွမ်းဆောင်ရည်များကို 6G ၏ လိုအပ်ချက်များနှင့် သုတေသနပန်းတိုင်များဘေးတွင် ယှဉ်တွဲဖော်ပြထားခြင်းသာ ဖြစ်သည်။
5G, 5G-Advanced နှင့် 6G တစ်စုံတစ်ရာ ကြည့်ရှုခြင်း
| နယ်ပယ် | 5G / 5G-Advanced | 6G / IMT-2030 |
|---|---|---|
| အခြေအနေ | စီးပွားဖြစ် ကွန်ရက်များနှင့် စက်ပစ္စည်းများရှိပြီး၊ အသေးစိတ်သတ်မှတ်ချက်များ ဆက်လက်တိုးတက်နေသည် | မူဘောင်၊ လိုအပ်ချက်များ၊ အကဲဖြတ်ခြင်းနှင့် 3GPP လေ့လာမှုများ/သတ်မှတ်ချက်များ လုပ်ဆောင်ဆဲဖြစ်သည် |
| စံနှုန်းကိုးကားချက် | ITU IMT-2020 နှင့် 3GPP Release 15 မှစ၍ | ITU IMT-2030 နှင့် ပေါ်ထွက်လာသော 3GPP 6G လုပ်ငန်းစဉ်များ |
| ဒီဇိုင်းအလေးပေးချက် | ပိုမိုကောင်းမွန်သော broadband၊ ကြန့်ကြာမှုနည်းသော ဝန်ဆောင်မှုများ၊ အစုလိုက်အပြုံလိုက် IoT နှင့် ကွန်ရက်ပြောင်းလွယ်ပြင်လွယ်ရှိမှု | နေရာတိုင်းတွင်ရှိသော အသိဉာဏ် (Intelligence)၊ အာရုံခံခြင်း (Sensing)၊ အာရုံခံစားမှုပြည့်ဝသော ဆက်သွယ်ရေး (Immersive communication) နှင့် ရေရှည်တည်တံ့မှုတို့ကို ပိုမိုအလေးပေးသည် |
| AI | ပိုမိုကောင်းမွန်စေရန်နှင့် ရွေးချယ်ထားသော ကွန်ရက်လုပ်ဆောင်ချက်များအတွက် အသုံးပြုသည် | လေကြောင်းအင်တာဖေ့စ် (Air interface) နှင့် ကွန်ရက်လည်ပတ်မှု၏ အခြေခံအစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် လေ့လာနေသည် |
| အာရုံခံခြင်း (Sensing) | အထူးပြုအကောင်အထည်ဖော်မှုများနှင့် ဆက်စပ်စနစ်များမှတစ်ဆင့် ဖြစ်နိုင်သည် | ပေါင်းစပ်အာရုံခံခြင်းနှင့် ဆက်သွယ်ရေးသည် ရှင်းလင်းသော IMT-2030 အသုံးပြုမှုအခြေအနေတစ်ခု ဖြစ်သည် |
| ရရှိနိုင်မှု | ဒေသအလိုက် ကွဲပြားမှုများရှိသော်လည်း ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ရရှိနိုင်သည် | သုံးသပ်သည့်ရက်စွဲအထိ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် စံသတ်မှတ်ထားသော စီးပွားဖြစ်ဝန်ဆောင်မှု မရှိသေးပါ |
စွမ်းဆောင်ရည်- ပစ်မှတ်များသည် သုံးစွဲသူများ၏ အရှိန်နှုန်းစမ်းသပ်ချက်များ မဟုတ်ပါ
5G အရှိန်နှုန်းစမ်းသပ်ချက်သည် သတ်မှတ်ထားသော ရေဒီယို၊ စက်ပစ္စည်းနှင့် ဝန်တင်မှုအခြေအနေများအောက်ရှိ ဖြန့်ကျက်ထားသော ကွန်ရက်တစ်ခုကို တိုင်းတာခြင်းဖြစ်သည်။ 6G ပုံရိပ်တစ်ခုသည် သုတေသနရည်မှန်းချက်၊ အခြေခံအနိမ့်ဆုံး လိုအပ်ချက်မူကြမ်း၊ အစိတ်အပိုင်းစမ်းသပ်မှု သို့မဟုတ် ပုံတူတူပြုလုပ်မှု (Simulation) မှ လာနိုင်သည်။ ၎င်းတို့သည် မတူညီသော အထောက်အထားအမျိုးအစားများ ဖြစ်ကြသည်။
ITU ၏ နည်းပညာဆိုင်ရာ စွမ်းဆောင်ရည်လုပ်ငန်းသည် လျာထားသော ရေဒီယိုအင်တာဖေ့စ်များကို အကဲဖြတ်ရန်အတွက် တစ်ပြေးညီသောအခြေခံတစ်ခုကို သတ်မှတ်ပေးသည်။ ၎င်းသည် သုံးစွဲသူများအနေဖြင့် အမြင့်ဆုံးတန်ဖိုးကို ရရှိမည်ဟု အာမမခံပါ။ လက်တွေ့စွမ်းဆောင်ရည်သည် bandwidth၊ spectrum၊ လွှမ်းခြုံမှု၊ စက်ပစ္စည်းပါဝါ၊ backhaul၊ computing နေရာချထားမှုနှင့် ကွန်ရက်ဝန်တင်မှုတို့အပေါ် မူတည်မည်ဖြစ်သည်။
Spectrum နှင့် ရေဒီယိုဒီဇိုင်း
5G သည် low, mid နှင့် millimeter-wave spectrum များကို ပေါင်းစပ်၍ အသုံးပြုသည်။ 6G သုတေသနသည် လက်ရှိရှိနေသော range များကို မည်သို့ပိုမိုကောင်းမွန်အောင် အသုံးပြုနိုင်မည်နည်းနှင့် ပိုမိုမြင့်မားသော frequency များသည် သင့်လျော်သော ပတ်ဝန်းကျင်များတွင် ပမာဏ (capacity) သို့မဟုတ် အာရုံခံမှုတိကျမှုကို မည်သို့တိုးမြှင့်ပေးနိုင်မည်နည်းဆိုသည်ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားသည်။ ပိုမြင့်သော frequency ရှိခြင်းသည် ပိုမိုကောင်းမွန်သော လွှမ်းခြုံမှုကို အလိုအလျောက် မရရှိစေဘဲ၊ လှိုင်းဖြတ်သန်းမှု (propagation)၊ ဟာ့ဒ်ဝဲထိရောက်မှုနှင့် ဖြန့်ကျက်မှုသိပ်သည်းမှုတို့သည် ပိုမိုခက်ခဲသော ကန့်သတ်ချက်များ ဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။
ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော ရလဒ်မှာ တစ်ခုတည်းသော universal band ဖြစ်မည့်အစား အလွှာပေါင်းစုံပါဝင်သော ကွန်ရက် (multi-layer network) ဖြစ်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ကုန်းပေါ်ရှိ cell များ၊ ဒေသတွင်း ပမာဏမြင့်မားသော ချိတ်ဆက်မှုများနှင့် ကုန်းပေါ်မဟုတ်သော (non-terrestrial) စနစ်များသည် လွှမ်းခြုံမှု၊ ပါဝါနှင့် ပမာဏတို့အတွက် မတူညီသော အပေးအယူများဖြင့် အတူတကွ အလုပ်လုပ်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။
AI နှင့် အာရုံခံခြင်း (Sensing)
5G ကွန်ရက်များသည် ပိုမိုကောင်းမွန်စေရန်နှင့် အလိုအလျောက်လုပ်ဆောင်ရန်အတွက် machine learning ကို အသုံးပြုနေပြီဖြစ်သည်။ 6G ဆွေးနွေးချက်များသည် ထိုထက်ပို၍ ကျယ်ပြန့်သည်- AI-native ဒီဇိုင်းသည် သင်ယူမှု (learning) က ရေဒီယိုအင်တာဖေ့စ်၊ ကွန်ရက်ထိန်းချုပ်မှုနှင့် ဝန်ဆောင်မှုပေးပို့မှုတို့ကို အစကတည်းက မည်သို့လွှမ်းမိုးနိုင်မည်နည်းဆိုသည်ကို စဉ်းစားသည်။ ထိုကတိကဝတ်သည် အချက်အလက်အရည်အသွေး၊ ရှင်းပြနိုင်စွမ်း၊ လုံခြုံရေးနှင့် စွမ်းအင်အသုံးပြုမှုတို့နှင့် ပတ်သက်၍ မေးခွန်းများကိုလည်း ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
ပေါင်းစပ်အာရုံခံခြင်းနှင့် ဆက်သွယ်ရေးသည် မျှဝေထားသော ရေဒီယိုအရင်းအမြစ်များက ဆက်သွယ်ရေးနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်အာရုံခံခြင်းတို့ကို ပံ့ပိုးပေးနိုင်မည်လားဆိုသည်ကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်သည်။ ၎င်းသည် သတ်မှတ်ထားသော IMT-2030 အခြေအနေတစ်ခု ဖြစ်သော်လည်း အကောင်အထည်ဖော်မှုအသေးစိတ်၊ ကိုယ်ရေးအချက်အလက်ဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများနှင့် စီးပွားဖြစ်အသုံးပြုမှုများသည် အင်ဂျင်နီယာပိုင်းနှင့် မူဝါဒပိုင်းဆိုင်ရာ မေးခွန်းများအဖြစ် ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။
6G က 5G ကို အစားထိုးမည်လား?
ချက်ချင်းအစားထိုးမည်ဟု မျှော်လင့်မထားသင့်ပါ။ အော်ပရေတာများသည် spectrum အသစ်များ၊ နေရာများ၊ ဆော့ဖ်ဝဲနှင့် စက်ပစ္စည်းများအတွက် တန်ဖိုးရှိမှုရှိမရှိ အကြောင်းပြချက်ပေးရမည်ဖြစ်သည်။ ယခင်မျိုးဆက်များ ထပ်တူကျခဲ့သကဲ့သို့ပင် စောစောပိုင်း 6G ဖြန့်ကျက်မှုများသည် 5G နှင့် 5G-Advanced တို့နှင့် နှစ်ပေါင်းများစွာ အတူယှဉ်တွဲ တည်ရှိနေနိုင်ဖွယ်ရှိသည်။
ယနေ့ ကွန်ရက်များကို စီစဉ်နေသော ဝယ်ယူသူများနှင့် အဖွဲ့အစည်းများအတွက် 5G ရရှိနိုင်မှုနှင့် ဝန်ဆောင်မှုအရည်အသွေးသည် ခန့်မှန်းချက်သက်သက်ဖြစ်သော 6G ကတိကဝတ်များထက် ပိုမိုအရေးကြီးပါသည်။ 6G စီမံကိန်းသည် သက်တမ်းရှည်အခြေခံအဆောက်အအုံများ၊ သုတေသနဦးစားပေးများနှင့် စံသတ်မှတ်ချက်များတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခြင်းတို့အတွက်သာ အသုံးဝင်ဆုံးဖြစ်သည်။
ရင်းမြစ်များနှင့် နောက်ထပ်ဖတ်ရှုရန်
နောက်ဆုံးသုံးသပ်သည့်ရက်စွဲ- စက်တင်ဘာ ၁၂၊ ၂၀၂၆။ စံနှုန်းများနှင့် သုတေသနအစီအစဉ်များသည် ပြောင်းလဲနိုင်သည်၊ နောက်ဆုံးတရားဝင်အခြေအနေအတွက် ချိတ်ဆက်ထားသော ပင်မရင်းမြစ်များကို theo လုပ်ပါ။